Çengel(Kısa Şalvar) Güreşleri

Kahramanmaraş yöresinde (Göksun, Afşin ve Elbistan'da) geleneksel olarak yapılan ve "Çangal" olarak da bilinen bu güreşlerin geçmişi çok eskilere dayanır.

Bu güreşlerde de kara kucakta giyilen malzemelerden yapılan güreş donları giyilir. Yağlı ve kara kucakta kısbetler, diz kapağı altından sağlam bir şekilde paçalarda bağlanırken, çengel güreşinde giyilen kısbet, saraçlanmış geniş ağzı, dizden yukarıda duracak şekilde kısa bir pantolonu andırır. Bu kısbetin kuşağı sağlam örme ipten, diz kapağından yukarı gelen paçaların ağzı ise deriden yapılmıştır.

Güreş kuralları da kara kucaktan farklıdır. Güreşe davulzurna çalarken, peşrev yapılarak başlanır. Yere düşen güreşçinin ayağa kalkması ayakta iken ise mutlaka sırtüstü yere düşmesi gerekir. Yan üstü, ağız üstü yere düşülünce hakem hemen ayağa kaldırır. Böyle olduğu için de, bu güreşte çengel oyunları etkili oyunlar olup iyice gelişmiştir.

Bu oyunların döş çengeli, iç çengel, yan çengel, aslan keri, tilki, aşırtma, yanbaş gibi isimleri vardır. Ekseri üç boy üzerinden yapılan bu güreşlerde başa birinci, ortaya ikinci, ayak güreşine ise üçüncü denir.

Bu güreşin benzeri İsviçre'de "Kayış pantolon güreşi" adı ile yapılmaktadır. Bu güreşi İsviçre'nin dağ köylerine Atilla ve Cengiz'in ordusundan ayrılan askerlerin taşıdığı sanılmaktadır. Bu güzel güreş türü bugün unutulmak üzeredir ve yerini Anadolu kara kucak güreşine bırakmıştır.

Çengel Güreşinde Teknik

1. Kısa şalvar güreşinde tüm teknikler ayakta yapılır.
2. Rakip alta düştüğü anda üsttekine bir hamle şansı verilir. Bu hamlede sonuç alınamaz ise genelde ayağa kaldırılır.
3. Dengenin son derece önemli olduğu güreş sporunda muazzam bir denge unsuru oluşturan kısa şalvar güreşleri, bir çok şampiyonun yetişmesini sağlamıştır. Çengel güreşinde uygulanan tekniklerden bazıları şunlardır:

1. Yan bağı
2. İç çangal
3. Dış çangal
4. Bağda
5. Tırpan
6. Domuz
7. Döş çangalı
8. Aldangaç
9. Künde (Şark veya bel kündesi)
10. Dilkiden atma
11. Yan bağda
12. Dilki çangalı

Yöresel şive ile adlandırılan bu teknikler hâlâ yapılagelmektedir.

Özellikle ayakta yapılan güreşlerde çangal fonksiyonunun sonuca gidici bir teknik olduğu bilinmektedir. Türk güreş tarihinde çangalın yaygınlaşmasında özellikle Bekir Büke ismi ön plâna çıkmaktadır. Bekir Büke Türk güreşinde "Maraş Çangalı" diye bilinen çangalın mucitlerindendir. Birçok karşılaşmasında çangal attığı zaman "Aha da Maraş" diye nara atarak bu deyimin esprili bir şekilde güreşimize yerleşmesine sebebiyet vermiştir.

Yazar Mustafa KOÇAK
07 04 2008

 

< Önceki		Sonraki >