| Judoda Kurallar |
|
|
|
| Yazar Mustafa KOÇAK | |
| 09 04 2008 | |
|
Kibarlık, nezaket, yumuşaklık yolu anlamına gelen judo, bu anlama uygun bazı prensiplerle yürütülen bir spordur. Judonun birinci prensibi mukavemet etmemek, kuvvete karşı koymamaktır. Şiddet kullanmamak ise judoda ikinci prensiptir. Bütün şiddet hareketleri judoda yasaktır. Bu sporda Japon gelenekleri dil ve davranış olarak sürdürülmektedir. Ayrıca yarışmacıların, müsabakaya temiz çıkmadığı ve metal malzemeler taktığı durumda rakipleri "Kiken Gachi" ile galip ilân edilir. Mindere çıkan judokalar (judocular), kırmızı veya beyaz hat üzerinde birbirlerinden 4 m uzakta yüz yüze dururlar önce eğilerek hakemi ve birbirlerini selâmlarlar ve daha sonra bir adım ileri atarlar. Karşılaşmalar daima ayakta ve orta hakemin "Hajime" (başla) demesiyle başlar. Rakipler, birbirinin elbiselerinin istedikleri yerlerini tutabilirler. Ancak doğrudan paçayı tutma, kemerden yakalama ve bazı hareketlere engel olan tutuşlara izin verilmez. Atış teknikleri (Nage-Waza), Tutuş teknikleri (Osaekomi-Waza), Boğuş teknikleri (Shime-Waza), Kırış teknikleri (Kansetsu-Qaza)’ne göre puan alırlar ve yarışma sonucu bu puanlara veya cezalara göre ilân edilir. Yarışmacı İppon (tam puan) aldığı zaman maç biter. Wazaari (7 puan), yuko (5 puan), koka (3 puan) alındığında ise süre bitiminde üstün gelen taraf gelip ilân edilir. Yarışmacı rakibini yerde kontrollü olarak tuttuğu sürede (Osaekomi) aşağıdaki puanlar verilir: İppon 30 saniye (10 puan) 10 saniyeden az tutuşlara puan verilmez. Yarışmacının herhangi bir tekniği ustalıkla uygulayarak rakibini düşürüş şekline göre aşağıdaki puanlar verilir: İppon a. Yarışmacı rakibini kuvvet ve hızla sırt üstü atarsa, Yazaari awasete ippon: İki wazaari bir ippon eder. Tam olmayan düşüşler ile yan düşüşlerde daha az puan olan wazaari, yuko veya koka verilir. Judoda yasak olan hareketler vardır. Bu hareketleri uygulayan yarışmacıya aşağıdaki cezalar verilir: Shido (3 puan) Judokalar bilgi ve becerilerine göre sınıflara ayrılırlar. Bunlar, Kyu (sınıf) ve Dan (ustalık sınıfı) adı altında yapılan derecelendirmelerdir. Avrupa ve Türkiye’de uygulanan sisteme göre Kyu’lar: 6.RokKyu (Beyaz Kuşak) ABD’de ise sınıflar aynı, fakat kuşak renkleri farklıdır: 6.Kyu Beyaz Kuşak Dan dereceleri ise şöyledir: Judo karşılaşmalarında, bir orta hakem ve iki yan hakem olmak üzere toplam üç hakem görevlendirilir. Orta hakem yarışmayı yönetir, kararları verir, üçlü çoğunluk kuralına göre alınan kararların skorboarda işlenmesini sağlar. Orta hakem oyuncular dışında mindere çıkabilen tek kişidir. Yan hakemlerse müsabaka alanı dışında karşılıklı iki köşede oturup yerlerinden orta hakeme yardımcı olurlar. Oyuncuların minder dışına çıkıp çıkmadığını, herhangi bir kural hatası olup olmadığını gözlerler ve minder hakemince görülmemiş puanların verilmesini sağlarlar. Orta hakemin verdiği kararlar ancak iki yan hakemin ortak kararıyla bozulabilir. Oyuncularsa hakem kararına asla karşı gelemezler. Orta hakemin görevi kuralları uygulamak, puan ya da ceza vermek, düşüncelerin sakatlanmalarını önlemektir. Ayrıca orta hakem yarışma için tanınan süre İppon olmadan bittiğinde "Soremade" (hepsi bu kadar) diyerek yarışmayı durdurur. Yarışmacıların hiç puanı yok veya puanları eşitse orta hakem elini yukarı kaldırarak "Hantei" der. Diğer yandan; yarışmacılardan birinin ya da ikisinin de yarışma alanı dışına çıkması, yasak hareketlerden birini uygulaması, yarışmacıların sakatlanması veya hasta olması, yarışmacıların "Ashi-Garam’de" (ayaklar dolaşık olarak) olduğu gibi hareketsiz durmaları gibi durumlarda orta hakem "Motte" (bekleyiniz) diyerek oyunu durdurur. Oyunu yeniden başlatmak için ise "Hajime" (başlayınız) der. Judonun temeli denge ve güçtür. Karşılaşmalarda daha üstün teknik gösteren ve daha iyi oyun uygulayan judoka galip gelir. Karşılaşma sırasında rakipler hasımlarını fırlatarak sırtlarını yere vurmaya çalışırlar. Bu başarılırsa ippona (tam puan) kara verilir. Eğer bu fırlatma başarıya %80 –90 erişebilmişse, hakem bir elini omuz hizasında avuç içi aşağıya gelecek şekilde kaldırarak wazaari (tama yakın puan) kararı verir. Yarışmacının yuko aldığı durumda orta hakem, bir kolunu vücudu ile 45 derecelik açı yaparak avuç içi aşağı gelecek şekilde kaldırır. Yarışmanın ipponla bitmediği durumda yapılan yukolardan karar vermede faydalanılır. Bunun yanında orta hakemin bir kolunu dirseği göğüs seviyesinde olmak üzere avuç içi karşıya bakacak şekilde kaldırarak karar verdiği kokadan da sonucu belirlemede faydalanılır. Yarışmacıların iki veya daha çok koka aldıkları durumda kokalar yarışma durdurulmadan kaydedilir. Bir yarışmacının "Wazaari" (yaklaşık ippon) aldığı ve rakibinin ise "keikoku" (ihtar) aldığı durumda yarışma "Sogogachi" ile biter. Fırlatma sırasında iki judoka da yere düşerse, karşılaşma yerde devam edebilir. Yerdeki karşılaşmada boğma, dirseğe tazyik ya da yakalama oyunlarına göre ippona karar verilir. Yakalamada, rakibini sırt üstü 30 sn aynı şekilde hareketsiz tutarak ippon kazanır. Eğer süre 30 sn’den az, ama 25 sn’den fazla ise wazaari kazanılır. Bağlama veya kola tazyikte ippon kazanabilmek için rakibin yenilgiyi kabul etmesi gerekir. Kurallara uymayan judokaya, hatasının derecesine göre 4 tür ceza verilir. Bu cezalar hafiften ağıra doğru sırasıyla; shido (ikaz), chui (uyarı), keikoku (ihtar), hansokumake (diskalifiye)’dir. Shido: Hafif derecede yasak hareket uygulayan yarışmacıya verilir. Shido alan yarışmacının rakibine 1 koka verilir. Chui: Orta derecede yasak hareket uygulayan yarışmacıya verilir. Chui alan yarışmacının rakibine 1 koka verilir. Keikou: Ağır derecede yasak hareket uygulayan yarışmacıya verilir. Keikoku alan yarışmacının rakibine 1 wazaari verilir. Hansokumake: Çok ağır derecede yasak hareket uygulayan yarışmacıya verilir. Hansokumake alan yarışmacının rakibi ippon olmuş sayılır ve maç biter. Son iki cezayı verebilmek için orta hakem, yan hakemlere danışmalı ve çoğunluğu sağladıktan sonra kararını bildirmelidir. Bir judoka ilk üç cezayı almış ise sonucu hakemlerin kararına bağlı bir karşılaşmayı kazanamaz. Sakatlık durumunda sakatlanmaya neden olan yarışmacı maçı kaybeder. Doktor herhangi bir tedavi uygulayamaz ve soğutucu vs. kullanamaz. Judoda sporcuların uyguladıkları iki çalışma metodu vardır. Bunlar: A. KATA B. RANDORİ |
| < Önceki | Sonraki > |
|---|