|
Yazar Mustafa KOÇAK
|
|
09 04 2008 |
|
|
|
İnsanlık tarihi kadar eski bir spor dalı olan kayak, insanoğlunun doğa ile yapmış olduğu yaşam savaşı sonucu ortaya çıkmıştır. Tarih öncesi çağlarda insanların kışın karda batmamak amacıyla, ayaklarına bağlamış oldukları çeşitli şekillerdeki ağaç parçaları, kayağın en ilkel şeklini temsil etmektedir.
Tarihçesi 5000 yıl öncesine dek uzanan ilk kayaklar, dişbudak, betulâ ve çam ağaçlarından yapılmış olup bunların kayganlığını artırmak için çam ağacından yapılanların tabanları katranla, betulâdan yapılan kayaklar da deriyle kaplanmıştır.
Kayağın ilk ortaya çıktığı ve kullanıldığı bölgeler; Sibirya, Moğolistan ve Altaylar’dır. Daha sonra Kuzey Amerika, Balkanlar, Anadolu ve kuzeybatı yönünde İskandinavya ile İzlânda’ya doğru yayılmıştır. 1921 yılında İsveç’te bulunan çam ağacından yapılmış ilkel kayağın (hoting ski) 4500 yaşında olduğu saptanmıştır. Kazılar sonucu çıkartılan kayaklar üç tiptedir:
1. Güney Tipi Kayaklar: Topuklardan bağlanan, uzun ve uçları yukarı doğru kıvrık kayakların Urallar, Orta Avrupa ve Güney Norveç’te kullanıldıkları anlaşılmıştır.
2. Kuzey Tipi Artik Kayaklar: Altları hayvan derisiyle kaplanan bu kısa ve geniş kayaklar günümüzde Sibirya’da kullanılan kayaklara benzemektedir.
3. Nordik Tipi Kayaklar: İlk kez Japonya’da kullanıldığı anlaşılan bu kayakların, altları oluklu olup, iki kayak birbirine eşit değildir (sol kayak, sağdakine göre biraz daha uzundur).
İlk defa bir ulaşım aracı olarak Norveç, İsveç, Finlândiya ve bazı Doğu Avrupa ülkelerinde kullanılan kayak, 15. yy.dan itibaren İsveç, Norveç, Polonya ve Rusya tarafından askerî amaçlarla kullanılmaya başlanmıştır. Zaman içinde gelişerek bir spor aracı olarak benimsenmesi sonucunda, 1866’da Cristina’da ilk kez kayak yarışmaları düzenlenmiş, bu karşılaşmaya gösterilen büyük ilgi üzerine, 1879’da Oslo’da büyük bir organizasyon gerçekleştirilerek kayakla atlama yarışları yapılmıştır. 1880’li yıllarda Norveçli Fridtjof Nansen’in 6 kişilik ekibiyle Grönland’ın kuzey ucunu kayakla geçip daha sonra "Grönland’da Kayakla Gezi" kitabını yayımlaması, kayağa gösterilen ilginin daha da artmasına neden olmuştur. 1896’da Mathias Zdarsky, Alp disiplininin temellerini oluşturan yeni teknikler bularak kayakta büyük bir devrim gerçekleştirmiştir.
Dünyadaki ilk kayak kulübü 1877’de, Fridtjof Nansen’in girişimleriyle Norveç’te "Ski Club de Cristina" adıyla kurulmuş, bunu 1890’da Almanya, 1894’te Avusturya, 1901’de Fransa ve 1903’te İngiltere’de kurulan kayak kulüpleri izlemiştir. 1924’te merkezi Bern’de olan Uluslar Arası Kayak Federasyonu (Federation International de Ski) FIS’ın kurulmasıyla birlikte kayak, aynı yıl Kış Olimpiyatları programına dâhil edilmiştir. FIS’ın ilk kez 1925’te düzenlediği "kuzey disiplini" ile 1931’de düzenlediği "Alp disiplini" yarışları, günümüzde her dört yılda bir, ayrı yerlerde ve birbirinden bağımsız olarak yapılmaktadır.
|
|
